es.string' ); ?>
Warning: session_start() [function.session-start]: Cannot send session cookie - headers already sent by (output started at /includes/framework.php:197) in /libraries/joomla/session/session.php on line 412

Warning: session_start() [function.session-start]: Cannot send session cache limiter - headers already sent (output started at /includes/framework.php:197) in /libraries/joomla/session/session.php on line 412

Warning: Cannot modify header information - headers already sent by (output started at /includes/framework.php:197) in /libraries/joomla/session/session.php on line 415
Odnowa użytków zielonych
Strona startowa Produkcja roślinna Uprawa roślin i gleby Odnowa użytków zielonych

Odnowa użytków zielonych

Według bieżących obserwacji i szacunku ponad połowa trwałych łąk i pastwisk to użytki zdegradowane, a więc wymagające renowacji, a około 30% z nich to użytki niskoprodukcyjne o dużym stopniu zdegradowania. Zjawisko takie w praktyce nazywa się „wyradzaniem” łąk i pastwisk. Objawia się ono przepadaniem cennych gatunków traw i roślin motylkowatych, przy jednoczesnym powiększaniu się powierzchni niepokrytych roślinnością, na które wchodzą chwasty. Proces degradacji przyczynia się do zmniejszenia się plonów zielonej masy i pogarszenia jej wartości pokarmowej. Produkcja z hektara zdegradowanego użytku zielonego może zmniejszyć się o 70% i więcej w stosunku do możliwości produkcyjnych tych powierzchni.

Odnawianie zdegradowanych łąk i pastwisk daje oczekiwane efekty pod warunkiem usunięcia lub ograniczenia przyczyn procesu „wyradzania się”.

Główne przyczyny zjawiska „wyradzania się” to:
• niewłaściwe nawożenie mineralne - nadmiar azotu lub jego brak, brak potasu na glebach organicznych;
• niewłaściwe stosowanie płynnych nawozów gospodarskich (gnojówki i gnojowicy), które powoduje pojawienie się w runi chwastów potaso- czy azotolubnych – szczawie, mniszek, ostrożnie;
• okresowe zalewy i związany z nimi niedobór tlenu
w glebie łąkowej sprzyjają rozwojowi sitów, skrzypów, turzyc i śmiałka darniowego, równocześnie zanikają wartościowe trawy i rośliny motylkowate;
• długotrwałe okresy suszy hamujące wzrost płytko korzeniących się traw;
• błędy podczas koszenia - zbyt niskie, zwłaszcza kosiarkami rotacyjnymi i zbyt późny zbiór I i II pokosu;
• błędy w technologii zbioru - niszczenie darni przez koła ciężkich maszyn oraz pozostawianie resztek zielonki i siana na powierzchni łąki;
• błędy w użytkowaniu pastwiskowym - nadmierne wygniecenia i uszkodzenia darni, wzrost powierzchni niedojadów oraz udziału chwastów (sitów, śmiałka darniowego, stokłosy miękkiej, firletki poszarpanej, jaskra ostrego czy też innych);
• wieloletnie jednostronne użytkowanie kośne lub pastwiskowe, zamiast użytkowania zmiennego (kośno-pastwiskowego), które powinno być stosowane wszędzie tam, gdzie jest to możliwe ze względu na warunki wilgotnościowe gleby.

Aby wybrać odpowiedni sposób odnowienia trwałych użytków zielonych trzeba znać stopień ich degradacji, skład botaniczny, stan darni, wyrównanie powierzchni użytku, rodzaj gleby oraz poziom wody gruntowej  w okresie wegetacji.

Renowacja przez nawożenie - tzw. „dawka uderzeniowa”

Polega na zastosowaniu jednorazowej zwiększonej dawki nawozów mineralnych, tzw. dawki uderzeniowej, albo na zastosowaniu nawozów gospodarskich (najlepiej obornika). Stosuje się je, gdy powierzchnia użytku jest wyrównana, a w starej runi występują trawy wysokie, korzystnie reagujące na nawożenie, mały jest udział turzyc, śmiałka i sitów oraz chwastów potaso- i azotolubnych.

Roczne dawki nawożenia NPK (kg/ha) powinny wynosić:
• dla gleb mineralnych: N - 100-150 kg; P2O5 - 60-80 kg; K2O - 100-160 kg;
• dla gleb torfowo-murszowych: N - 60-80 kg; P2O5 - 60-120 kg; K2O - 120-180 kg.

Bardzo dobre efekty przynosi również nawożenie obornikiem (szczególnie bydlęcym w okresie jesiennym). Wpływa on bardzo korzystnie na stan runi i jej skład botaniczny, zagęszcza darń i jako nawóz kompletny dostarcza roślinom wszystkich składników pokarmowych, łącznie z mikroelementami. Obornik w dawce 30-40 t/ha powinien być przekompostowany i zastosowany w terminie jesiennym. Korzystne efekty można także uzyskać stosując nawożenie gnojówką w ilości 60-80 m3/ha lub kompostem 40-50 t/ha.

Połączenie racjonalnego nawożenia z długotrwałym poprawnym użytkowaniem może z powodzeniem konkurować z najnowszymi (i niestety najdroższymi) metodami renowacji.

Renowacja przez nawożenie i selektywne herbicydy

Połączenie plonotwórczego nawożenia z chemicznym niszczeniem ziół i chwastów dwuliściennych działa odnawiająco na ruń łąk i pastwisk.

Zastosowanie tej metody jest zasadne jednak tylko, gdy spełnione są poniższe warunki:
• udział chwastów i ziół w pokryciu runi zawiera się
w granicach 30-50%;
• udział traw wysokich wynosi powyżej 10%;
• udział roślin motylkowatych jest niewielki lub jest ich brak;
• darń i powierzchnia są dość zwarte i wyrównane.

Najodpowiedniejszymi herbicydami do stosowania na użytki zielone są: Aminopielik D, Starane 250 oraz ich mieszaniny, a także Asulox. Dawki stosować według załączonej instrukcji lub konsultować ze służbą doradczą LODR.

Po zastosowaniu herbicydów, gdy rośliny dwuliścienne zaczną zasychać, pozostałe trawy należy nawozić azotem, najlepiej saletrą w dawce 30-40 kg/ha (do 60 kg/ha na grądach). Na glebach o intensywnym poziomie mineralizacji (torfowo-murszowe w siedliskach posusznych) azotu mineralnego nie stosuje się. W przypadku zwalczania uciążliwych zbiorowisk śmiałka darniowego i skrzypu rozpierzchłego skuteczność renowacji można poprawić stosując okresowo niskie koszenie runi (do 5 cm), dwukrotnie w okresie wegetacji.

Renowacja przez podsiew

Metoda ta polega na podsiewie wartościowych gatunków traw i motylkowatych, po uprzednim mechanicznym zniszczeniu starej darni ciężką ciągnikową broną zębatą lub talerzową, lub też - przy bardziej zwartej darni - glebogryzarką. Po ocenie stanu zadarnienia, ruń należy nisko przykosić, usunąć skoszoną zielonkę i zbronować powierzchnię użytku. Korzystny wpływ na efekt podsiewu może mieć wcześniejsze (7-10 dni przed planowanym terminem podsiewu) zastosowanie selektywnych herbicydów niszczących chwasty dwuliścienne.

Renowację tą metodą zaleca się w przypadku dużego rozluźnienia lub uszkodzenia darni (po zimie lub zalewie, zniszczeniu przez dzikie zwierzęta itp.), gdy udział śmiałka darniowego lub sitów kształtuje się poniżej 20%, a ponad 50% stanowią zioła lub chwasty dwuliścienne, nie występują trawy wysokie i rośliny motylkowate, a powierzchnia użytku jest dość równa. Na skuteczność podsiewu wpływa stopień zruszenia darni i termin podsiewu. Najlepszy jest wczesnowiosenny lub tuż po I pokosie - w czerwcu,  w okresie tzw. opadów świętojańskich.

W skład mieszanek do podsiewu wchodzą najczęściej gatunki traw wysokich: kostrzewa łąkowa, stokłosa bezostna, tymotka łąkowa, kupkówka pospolita, rajgras wyniosły, życica trwała (na gleby mineralne) oraz 4-6 kg koniczyny białej (na pastwiska), białoróżowej lub komonicy zwyczajnej, które wzbogacają paszę w białko i cenne mikroelementy. Wysiew nasion, w ilości 50% pełnej dawki, tradycyjnie odbywa się rzutowo na darń ręcznie lub zwykłym siewnikiem zbożowym, ale po wymontowaniu redlic i przewodów nasiennych.

Wielkim postępem w podsiewach na użytkach zielonych są agregaty siewne do siewu bezpośredniego w darń, wyposażone w specjalne redlice nożowe lub frezujące, wycinające w darni wąskie szczelinki, w które wpadają nasiona traw i motylkowatych. Wskazane jest też posiewne zabronowanie lekką broną. Powinno się też zwałować podsianą powierzchnię, a po wschodach traw, w fazie ich krzewienia, nawozić w ilości 50 kg N/ha na glebach mineralnych, 30-40 kg N/ha na glebach organicznych, 50-60 kg K2O/ha i 70-90 kg P2O5/ha. Nawożenie ma na celu pobudzenie traw do krzewienia.

Renowacja metodą pełnej uprawy płużnej

Ponowne zagospodarowanie łąk i pastwisk poprzez orkę i ponowny obsiew mieszanką traw jest przedsięwzięciem bardzo kosztownym, ale uzasadnionym i celowym tylko wtedy, gdy:
• w darni trawiastej nie ma lub jest bardzo mało wartościowych roślin;
• przeważają turzyce kępkowe, sity, wełnianki, mchy
i inne rośliny bagienne oraz uporczywe chwasty itp.;
• konieczne jest radykalne porządkowanie powierzchni pokrytej kopcami mrówek, kretowisk, porośniętej kępami krzewów, turzyc, wrzosów, silnie rozwiniętych chwastów trwałych.

Pełna uprawa (odnowa) jest konieczna, jeśli w runi nie ma roślin wartościowych pod względem żywieniowym, a udział trudnych do zwalczania chwastów kłączowych  i śmiałka darniowego przekracza 30%. Pełną uprawę płużną poleca się na użytkach silnie zubożałych z dużym udziałem kostrzewy czerwonej,  z rozluźnioną darnią, często na zasuszonych użytkach pobiagiennych lub na glebach mineralnych z dużym udziałem bliźniczki psiej trawki.

Do zaorania (najczęściej jesienią lub późnym latem) starej darni wykorzystuje się pług łąkowy z odkładnicą śrubową i krojem talerzowym, umożliwiającym odwrócenie skiby o 180o. Jest to bardzo ważne, gdyż takie ułożenie skiby zapobiega ponownemu zakorzenieniu się chwastów o silnym systemie korzeniowym. Orkę najczęściej wykonuje się na głębokość 16-25 cm. Po orce przeoraną darń rozdrabnia się ciężką broną talerzową o talerzach powycinanych lub gwiaździstych.

Przed siewem mieszanek nasion konieczne jest zastosowanie nawożenia mineralnego (P i K) w ilości: 80-90 kg P2O5 i 100-120 kg K2O, na glebach zasobniejszych nawożenie może być trochę niższe. Wysiane nawozy należy wymieszać z glebą, używając lekkiej brony zębowej.

Jeżeli powierzchnia nie jest zbyt równa, to wtedy należy zastosować bronę i włókę, a następnie wał łąkowy. Po zwałowaniu wysiewa się odpowiednie mieszanki traw. Trawy sieje się w czasie bezwietrznej pogody, siewnikiem zbożowym z odjętymi redlicami (na mniejszych powierzchniach także ręcznie). Siew rzędowy jest z reguły bardziej równomierny i łąka mniej się zachwaszcza. Po siewie nowo założony użytek należy odpowiednio pielęgnować, aby nie dopuścić do zachwaszczenia. Metody tej nie zaleca się jednak na grunty torfowe i torfowo-murszowe, gdyż można doprowadzić do trwałej degradacji użytku zielonego.

Renowacja z zastosowaniem herbicydów nieselektywnych i siewu bezpośredniego w darń

Niektórych łąk i pastwisk nie należy zaorywać, mimo złej i nieproduktywnej roślinności. Dotyczy to terenów, gdzie zaoranie jest bardzo utrudnione, a nawet wręcz niemożliwe i przynosi więcej szkody niż pożytku, np. tereny podmokłe o nieuregulowanych stosunkach wodnych. Wówczas lepszą metodą jest renowacja z zastosowaniem herbicydów nieselektywnych i siewu bezpośredniego w darń. Metoda ta polecana jest na takie tereny, gdzie wykonanie orki jest niemożliwe. Dobre efekty uzyskuje się na łąkach opanowanych w ponad 50% przez chwasty oraz w zwalczaniu śmiałka darniowego, perzu i sitów.

Podstawowym elementem tej metody jest oprysk Roundupem. Stosujemy go wiosną na darń o wysokości runi ok. 10 cm. Po około 5 dniach od oprysku stosuje się nawożenie przedsiewne: 60 kg P2O5, 40 kg K2O i 30 kg N. W celu przygotowania gleby do siewu wykonuje się 3-4 krotne bronowanie broną ciężką lub w razie potrzeby płytkie gryzowanie. Siew nasion (rzutowo lub siewnikiem zbożowym) można wykonać już
w 5 dni po oprysku Roudupem. Po siewie niezbędne jest wałowanie.

Młoda ruń po osiągnięciu 10 cm wysokości powinna być przykoszona lub przepasiona. W przypadku pojawienia się dużej ilości chwastów (szczególnie gwiazdnicy pospolitej) należy zastosować oprysk odpowiednim herbicydem.  Jest to metoda bardzo skuteczna i jedna z najkosztowniejszych. Koszty tej metody są porównywalne  z kosztami ponoszonymi na tzw. pełną uprawę płużną.

Zalety i wady przedstawionych w niniejszym artykule metod renowacji użytków zielonych są dyskusyjne. Niektóre z nich są od dawien dawna krytykowane. Rolnik sam musi zdecydować o ich wyborze, mając na uwadze m.in. możliwości finansowe, lokalne warunki siedliskowe i inne.

Pamiętajmy!
Najważniejszym i najlepszym rozwiązaniem jest zawsze racjonalne gospodarowanie na łąkach  i pastwiskach, które najlepiej sprzyja utrzymaniu ich w poprawnej kulturze.

 

 Józef Głowacki
LODR Oddział Lubniewice

 

Zmieniony (Środa, 17 Marzec 2010 17:14)

 

RANKING STRON INTERNETOWYCH,darmowe statystyki,fajne i ciekawe strony